Doorzettingsvermogen is typisch iets wat van binnenuit komt, het onderwerp van vorige keer, interne motivatie. Als je niet intern gemotiveerd bent, zal er ook weinig doorzettingsvermogen aan de dag komen. Doorzetting kent ook zo zijn fases. In het kader van dit thema sta ik deze keer graag stil bij de prestaties van het vrouwenpoloteam dat in Peking 2008 Goud haalde. Vorig jaar ontmoette ik de coach Robin van Galen. Hij sprak zeer geïnspireerd over zijn ervaringen maar vooral ook over de tegenslagen op het pad van hem en zijn team. Desondanks zijn ze doorgegaan, hebben ze hun lessen geleerd en zijn ze voor goud gegaan! Een sterk staaltje doorzettingsvermogen.

Het waterpoloteam en coach van Galen geportreteerd in 1:25 min.

Van teleurstelling naar succes

Een van de teleurstellingen die Robin en zijn meiden ervaarden, was tijdens het Wereld Kampioenschap in Melbourne. Het team werd weggespeeld door de Grieken. NOC NSF had de waterpolodames tot speerpunt verheven. Als je het dan niet kan waarmaken is dat zuur.  Toch was er het vertrouwen en de onvoorwaardelijk steun. Uit het verhaal van Robin destileerde ik  tenminste drie lessen om van je teleurstellingen tot succes te komen:

Les 1. Weet waar je heen wil, waar je wilt komen
“Als je in het midden laat wat je wilt realiseren, blijf je hangen in de waan van de dag”. Robin vertelt in zijn verhaal dat hij deze les van Stephen Covey altijd toepast: Begin met het eind in gedachten. Meer details over het doel voor ogen tref je in het tweede artikel in deze reeks aan.

Les 2: Het is nooit voorbij tot het voorbij is

De geleerde lessen tijdens de reis zijn vaak waardevoller dan de bestemming zelf. Ga terug naar je game plan en wees pro-actief . Ook een wijze les van Covey

Les 3: Ken de fases waar je als team door heen gaat, of zelfs door heen moet

Robin twijfelde of hij wel de juiste man op de juiste plek was. Totdat hij kennis maakte met de vijf fases van Bruce Tuckman.  Op deze les ga ik dieper in. Zijn twijfel past goed bij fase 2 storming. Juist de kennis over deze fases hielpen Robin verder. De wetenschap dat deze fases onvermijdelijk zijn, geeft juist rust en handvatten om door (diepe) dalen heen te komen. Je kunt het gedrag en reacties van de groep in dit kader evalueren. Het geeft je inzicht in effectievere alternatieven voor je aanpak. Aldus Robin van Galen

De vijf fases zijn:

1. Forming
2. Storming
3. Norming
4. Performing
5. Adjourning

Fase 1 Forming: Het formeren van de groep
Je formeert letterlijk het team dat je nodig hebt, het team waar je je resultaten mee wilt boeken. Met je visie en doel voor ogen ga je aan de slag. Dat kan overigens al een team zijn dat al bestaat waar jij als nieuweling binnenkomt rollen. Ook kan het zijn dat je juist zelf start met een nieuw idee en met dat idee gaat kijken wie je daarbij kunnen helpen. Gaande weg maak je keuzes wie je ondersteunen in het proces, en ook wie niet. Je neemt afscheid van bepaalde mensen en je haalt er nieuwe mensen bij.

De trein rijdt onderweg gewoon door. Sommige mensen stappen uit en nieuwe mensen stappen in. Je doet al doende met elkaar ervaring op.

Fase 2 Storming,wie is wie, wie heeft echt de leiding?
De (on)bewuste strijd om de macht ontstaat in deze fase. Wie neemt de leiding, wie volgt? Welke groepjes zijn er? Hoe werkt men samen maar vooral ook waar werkt men elkaar tegen? Hoe liggen de verhoudingen?  Deze fase is vaak onprettig en mensen ervaren dit vaak als dieptepunt. Als je hier je lessen trekt en goed kijkt naar elkaar leer je in deze fase juist het meest. Deze fase kan trouwens enkele maanden tot zelfs jaren in beslag nemen en is te herkennen aan irritaties en frustraties onduidelijkheden over verschillende onderwerpen.

In fase 3 de Norming fase wordt een keerpunt gecreëerd
De eerste fases worden vaak onbewust doorlopen. Als je je ze bewust meemaakt kun je er al eerder een draai aangeven. Juist in deze fase 3 is het essentieel dat je je bewust wordt van de interne processen om met elkaar ook een nieuwe weg in te slaan. Er wordt bewust gekozen voor waar je voor staat, wat je wilt bereiken. Bewust keer je je af van de negatieve zaken om de opwaartse weg met elkaar te kiezen. Essentieel is, zo vertelt ook van Galen, dat elke lid van het team betrokken is bij deze fase. Het vraagt ook om bewust uit de huidige situatie te stappen om met elkaar het belang van het vervolg vast te stellen. Als iemand niet mee doet, kom je  deze fase haast niet door. Je kunt dan heroverwegen om van deze persoon afscheid te nemen, ten dienste van het totale doel. In deze fase komt het echte doorzettingsvermogen tot uiting. Het vergt van het team dat mensen open zijn over de ervaringen, irritaties, frustraties, en vooral ook waarderen wat goed gaat en prettig is. De vraag is ook of de betrokken individuen allemaal aansluiting vinden bij het totale doel. Is er verbinding of niet. Het getuigt juist dan van kracht om afscheid te nemen van elkaar als dat niet zo is.

In fase 4 De Performing fase gaat het om resultaten boeken
Dat wat gezaaid is in de vorige fases kun je in deze fase gaan oogsten.  Openheid, eerlijkheid en mede verantwoordelijkheid zijn belangrijke aspecten in deze fase. De belangrijkste waarden voor een team, een groep samenwerkende mensen, komt voort uit de vorige fase. Is dit er niet dan is verval naar eerdere fases zeker nabij. Doorzettingsvermogen is je blijven uitspreken enerzijds, maar vooral ook je route voor ogen houden en met elkaar steeds weer de stapjes naar het eindpunt toe verhelderen anderzijds. Zonder deze verbinding wordt dat lastig. Les 2, dat het pas voorbij is als het voorbij is, komt in deze fase mooi tot uiting. Als je gelooft in je kracht en kunnen, dan kun je juist door blijven gaan tot het fluitsignaal is gevallen. De kans op goede resultaten is het grootst als je de eerdere fases goed hebt doorlopen.

In fase 5 Adjourning, gaan mensen hun eigen weg
Samenwerkende teams veranderen, er besluit iemand te stoppen. Je neemt afscheid en er ontstaat een situatie waar je of allemaal stopt of een nieuw team gaat vormen. Dat brengt je dan weer terug bij fase 1.

Wil je meer lezen over de ervaringen van Robin van Galen. Bestel dan zijn boek.
Al deze fases kunnen maanden zo niet jaren in beslag nemen. Je bewust realiseren waar je als individu naar toe wilt en daar openheid over creëren, en vooral de overtuiging dat je een resultaat kunt behalen zorgen dat ook jij verder komt. Tegen alle verwachtingen in kom je dan daar waar jij altijd al van droomde.

Ditta van Vark-Beun

De WaterSpiegel

Het tweede artikel in de reeks "wat je van sport kunt leren" speelt in op het hebben van een doel. Dit keer dient de schaatssport als voorbeeld.

“ De Winterspelen zijn al jaren het doel, een goede voorbereiding en focus moet het mogelijk maken om goud te winnen, ik heb er alles voor in mijn mars en ga ervoor.”

Zo moet het ongeveer gegaan zijn voor een aantal sporters in de schaatsploeg die mee gingen naar Vancouver 2010. Sven Kramer komt thuis met een aantal gouden medailles, maar ook tot ieders blijde verrassing wint Mark Tuitert de gouden medaille winnaar op de 1500 meter. Een aantal elementen dragen bij aan dit resultaat. Ik zal ze eens verder belichten.

Een doel voor ogen

Een doel voor ogen is het begin van dit succes geweest. In mijn eboek, wat zijn de valkuilen in het behalen van resultaten komt als eerste valkuil naar voren dat je helder moet hebben wat je wilt bereiken. Dat blijkt bij vele mensen helaas toch valkuil nummer 1 te zijn.. Heb je geen doel voor ogen, dan zal de TomTom van je geest je niet de juist kant op sturen.

Ben verbonden met je doel

Een doel hebben alleen is niet voldoende. Dat liet het Nederlandse Voetbal elftal ook zien. Ook zij hadden een duidelijk doel gesteld. Verbondheid met je doel is onderdeel twee. Als je geen zin hebt om aan je doel te werken- op hoeveel plaatsen in bedrijven zie je dat niet terug-  dan heeft het stellen van doelen ook niet veel zin. Wat helpt om verbinding te krijgen met je doel is te visualiseren alsof je dit doel al hebt behaald.  Zie jezelf al eens dat feestje vieren. Of in het voorbeeld van Mark Tuitert, zie die 1 met je naam op het scorebord staan. Zo wordt het al een beetje onderdeel van jezelf en je brein, die eigenlijk geen tijd kent. Door deze verbondenheid keer op keer te creëren, vertel je daarmee dat dit toch echt iets is wat je echt wilt.

In bijgaand filmpje schetst Tuitert vooraf hoe zijn race zal verlopen. Let daarbij eens  op zijn ogen, je ziet dat hij echt een beeld creëert van zijn rit en jawel hij ziet ook de 1 op het scorebord na zijn rit.

Waaruit bestaat een doel

In het engels spreek je van je Goal maar ook van “outcome”, wat verschillende vertalingen heeft naar het Nederlands. Het kent betekenissen als: effect, gevolg, kracht, naspel, nawerking, rendement, resultaat, uitkomst, uitslag, uitvloeisel, uitwerking, vervolg, voortvloeisel, werking, werkzaamheid 

Deze engelse term vind ik persoonlijk zeer passend omdat je niet alleen puur het doel opschrijft. “Ik ben gouden medaille winnaar op 1500 meter.”. Er is ook oog hebt voor het effect, het gevolg in je resultaat.  “Ik ben gouden medaille winnaar op 1500 meter en spring juichend een gat in de lucht.  Daarin zit meer verbinding met je doel dan wanneer je puur het zakelijke meetbare deel noteert, wat vaak toch alleen wat klinisch aan doet.

Dat Tuitert echt alles op alles zette om zijn doel te bereiken had een lange adem nodig. Zie ook zijn  reactie naderhand: Alles was gericht op deze dag 

Door je doel, het gewenste plaatje compleet met je gevoelens, emoties, sensaties etc in beeld te brengen voor jezel,f gaat elk detail van de ervaring al door je genen heen. Je staat als het ware al op dat podium met die medaille om je nek te juichen, springen, met tranen in je ogen bij het volkslied. Het kipppenvel staat hoog op je armen dat is het effect, het voorvloeisel van je winst. Bij Tuitert zie je dat verschijnsel duidelijk terug.

Zo’n gevisualiseerde uitkomst is een natuurlijke consequentie van je acties en keuzes. Deze outcome zal daarmee je gids zijn in het plan dat leidt tot het gewenste resultaat.

CREATE je doel

Je bent vast, zoals vele mensen, bekend met de term SMART als aanpak bij het opstellen van doelen. Ik wil een nieuwe term introduceren die verder invulling geeft aan wat je beoogt en wat juist die verbinding met je doel ook in zich heeft. Peter Drucker zegt tenslotte: “The best way to predict the future, is to create it”:

Het volgende systeem kan je daarbij ondersteunen:

C – Concreet en helder

R – Realistisch

E – Ecologisch

A – Alsof het nu een feit is

T – Tijdsgedreven

E – Eind Stap

C-  Concreet en helder

Als mensen hun doel omschrijven dan zijn het vaak vage termen die een algemene richting aanwijzen. Een outcome is meer specifiek dan een doel. Je doel moet zo specifiek mogelijk zijn. Misschien heb je iemand wel eens horen zeggen dat hij meer geld wil verdienen of dat hij wil afvallen. Dit zijn doelen, maar specifiek zijn ze niet. Wat is hun plan om deze doelen te halen? Hoe zullen ze weten of ze hun doel hebben behaald? Schrijf op wat je streefgewicht is, of welke omzet je specifiek wenst te behalen. Je wilt je doel zo helder en concreet opstellen dat zelfs een kind het kan begrijpen en onthouden.

R – Realistisch

Eigenlijk krijg je vaak niet wat je wilt, maar juist wat je verwacht. Als het op doelen formuleren aankomt is het cruciaal dat je kunt geloven dat je dat doel ook kunt waarmaken. Realistisch is niets meer of minder dan dat je in gedachten het realistisch acht. Dus geen klein stemmetje hebt die eigenlijk de boel in twijfel trekt. Heb je doelen in het verleden niet behaald? Leg dan de lat lager en begin met een makkelijk doel. Een doel waarvan je weet dat je die kunt halenl. Heb je altijd je doelen weten te behalen? Daag je zelf dan eens uit door een meer rigoreuze doelstelling te nemen. Wat je ook doet, geloof er wel in.

E - Ecologisch

Consequenties van doelen hebben zeker impact. Bedenk eens wat het effect, zowel positief als negatief kan zijn als je je doel hebt gehaald. Het halen van goud kan als effect hebben dat iedereen je lastig gaat vallen omdat iedereen ineens wat van je wil. Misschien zie je dat niet zitten en dat zal dan ook je gedrag beïnvloeden op weg naar je doel.  Is je doel ‘veilig’ voor jou, en de mensen die het mede betreft? Is er een win-win?  Zo niet dan kun je je doel natuurlijk nu bijslijpen zodat het wel passend is en je niet negatief zal beïnvloeden. Kijk ook eens wat het effect is als je je doel niet haalt. Wat doet dat dan met je?

A – als of het nu een feit is

Een van de stelregels is dat je een doel in de tegenwoordige tijd opschrijft. Misschien heb je je wel eens afgevraagd waarom dat zo is. Een reden is, zoals ik bij de visualisatie noemde, dat als je geest algeheel heeft beleefd dat het nu een feit is, dan is het een stuk makkelijker te realiseren. Je onderbewustzijn kent geen verschil tussen straks en wat je nu in je geest allemaal inbeeld. Dus je rijke fantasie zal een krachtige boost geven aan het haalbaar maken van je doelen. Formuleer je doel dus zo alsof het de laatste stap is die je neemt om je doel te behalen.

T -Tijdsgedreven

Ook al schrijf je je doel alsof het vandaag al behaald is, wil je er toch ook een datum aan hangen. Dat is misschien paradoxaal. Zie het als een spelletje met je brein. Je breint weet en begrijpt hoe hij dat spelletje moet spelen ook al verbaast hij zich wel eens over de tegenstelling. Als je geen einddatum stelt, dan is de kans dat het blijven schuiven heel duidelijk aanwezig. Je onderbewustzijn is meestal toch dol op deadlines. Deze deadlines fungeren dan als stok achter de deur waardoor er een stapje harder gedaan wordt. Een mooie uitspraak die hierbij past is “een doel is een droom met een deadline.”

E- Eind stap

Dit is de belangrijkste stap in het hele proces. De eindstap is wat je in je visualisatie oefening steeds langs laat komen. Je wilt altijd de finale stap in je doel opnemen, inclusief de details zodat je weet dat je er ook daadwerkelijk bent aangekomen. Het is het bewijs van je succes.

Ben je met SMART bekend voeg dan met name de twee E’s toe aan dit systeem en toets de uitkomsten van je doel en heb bovendien helder wat en hoe de laatste stap eruit ziet. Verrijk je doel met alle zintuigen als je jouw specifieke “Outcome” beschrijft. Weet wat je dan voelt, hoort, proeft, ziet.

Last but not least. Laat je doelen vanuit jou zelf komen. Het initiatief ligt bij jou. Je kunt tenslotte anderen niet direct veranderen. Dat ligt buiten je beïnvloedingsfeer. Je kunt wel jezelf veranderen en daarmee beïnvloed je ook je omgeving. Volgende keer zal ik verder inzoomen op deze interne motivatie.

Ditta van Vark

De WaterSpiegel

Vanaf vandaag start ik met een cylcus aan artikelen waarin ik je meeneem in wat je kunt leren van Sport.  Onderwerpen die ik in deze reeks o.a. wil adresseren zijn:

0        Heb een doel voor ogen
0        Geloof in eigen kracht en kunnen
0        Leiderschap
0        Vertrouwen

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Vandaag neem ik je mee in mijn zienswijze t.a.v. het goed presterende Nederlandse voetbal team dat tweede werd op het WK 2010. Het onderwerp van vandaag is Geloof in Eigen Kracht en Kunnen.

 “Dan is het zondagavond 11 juli 2010 20.30 uur. De finale van het WK2010 gaat beginnen. Dit is het einddoel wat je steeds voor ogen hebt gehouden. Dit is waar je de afgelopen jaren op gefocust hebt en voor gewerkt hebt. Het enige wat je hebt is jezelf en je teamleden. Het is daarom essentieel dat je je aandacht en focus houdt bij wat jij kan en waar je als team voor staat. Geloof in je eigen kracht en kunnen. Dan kom je ook met de beker thuis."

Zo gingen de Nederlandse 11 van van Marwijk glansrijk de finale in. Alle wedstrijden tot dan toe hadden ze gewonnen. Zeker waren er lastige momenten en hadden ze ook tegenslag o.a. met de vijfvoudig wereldkampioen Brazilië in de kwartfinale. Toch wisten ze elke wedstrijd te winnen. Het team wist deze resultaten te behalen juist omdat ze op dat punt van geloven in eigen kracht en kunnen zo enorm sterk waren. Niemand kon ze langdurig van de wijs brengen. Dat het spelletje wat ze spelen goed is om te winnen, dat wisten ze, dat lieten ze ook keer op keer zien, daarin geloofden ze……Maar de beker ging niet mee naar huis. Nederland verloor de finale.

Wat maakt dan dat ze dan toch niet met beker naar huis zijn gekomen?
Alles is in orde. Het team heeft focus, al vroegtijdig werd als doel gesteld om de wereldbeker mee naar huis te nemen. Het team had vertrouwen in elkaar en in van Marwijk als coach. Iedereen zag zich al met de cup in de handen staan. Leiderschap werd getoond en invloeden van buitenaf werden goed opgepakt. Hoezo je basis elf aanpassen, als juist het vertrouwen in deze 11 zo groot is? Bert van Marwijk wist waar hij voor stond en pakte elke wedstrijd goed en serieus op. Echter op het punt van focus op eigen kracht en kunnen liep het mis in de finale.

De ander leidt af?
Zo’n finale is natuurlijk niet niks. Ik vermoed dat dat onbewust toch meespeelt. Spanje is de regerend Europees kampioen, scoorde minimaal maar kreeg zelf ook haast geen doelpunten tegen. Imponeert zo’n opponent nu dan toch? In de finale kon je, mijns inziens goed zien dat juist de omstandigheden het spel bepaalden en niet het geloof in eigen kunnen. Dit keer lukt het wel om de Nederlanders langdurig van de wijs te brengen. De focus kwam te liggen bij de ander. Nederland kwam daardoor haast niet aan haar eigen spel toe.

Regels bepalen?
Opvallend, als het gaat om omstandigheden, is de rol van de scheidsrechter. In de eerdere wedstrijden gingen de voetballers zelden of niet met de scheidsrechter in conclaaf. Als iemand dat al deed, dan kwam een tweede speler en die bracht de aandacht weer terug bij henzelf. Vervolgens pakten ze hun eigen spel weer op. In de finale daarentegen leidde de scheidsrechter af. Het spel was vel. De scheidsrechter floot snel en veel. De voetballers vlogen soms op hem af, vaak waren ze het niet met hem eens. Arjen Robben hoorde ik tijdens een van de interviews zeggen dat in de kleedkamer, na de eerste helft, ze het eigenlijk alleen maar hadden over het acteren van de ‘Scheids‘ Webber. Zijn actie op de regels, zijn zienswijze werd ineens bepalend. Dat is opvallend. Jammer want juist daar hadden ze weer terug moeten grijpen naar wat in de basis steeds zo goed ging: Het geloof in eigen kunnen. Dat had ze tot dan zo ver gebracht. Bij Brazilië lukt het om in de tweede helft de schroom te laten varen en vanuit eigen kunnen weer te gaan voetballen. Helaas mocht dat in de finale niet zo zijn…..

Trek je conclusie, leer je lessen
Gedane zaken nemen geen keer. Wel is er voor het team maar ook voor ons als kijkers een les te leren. Tenslotte is er maar een persoon die we kunnen beïnvloeden. Dat is niet die scheidsrechter. Hoe graag je dat soms wel wilt. De enige die je kunt beïnvloeden,dat ben en blijf je toch zelf. Laat je niet meeslepen door wat anderen doen en zeggen. Geloof in eigen kracht en kunnen.

Wat kan jou afbrengen van je eigen kracht en kunnen?
Dat is een vraag die je voor jezelf eens kan beantwoorden. Als kijker naar het Nederlands Elftal kom ik tot

-          het impossante en het positiespel van de opponent
-          de scheidsrechter,

maar bovenal het verlies van de focus van de spelers op dat wat je op dat moment te doen hebt. namelijk het balletje rondspelen en oog voor elkaar houden. Een mooie wijze les voor een ieder van ons. Voor medewerkers in teamverband, voor zelfstandigen die samenwerken met anderen.

Om je doelen te bereiken zijn er een aantal randvoorwaarden.
Het hebben van een duidelijk doel, zoals de Nederlanderse 11 dat hadden alleen blijkt niet voldoende:

1. zorg dat je een doel hebt en een plan om dat doel te bereiken
2. houd focus op dat doel
3. merk op dat je aandacht buiten jezelf komt te liggen
4. geloof in eigen kracht en kunnen
5. en last but not least “forget your failures” maar leer je lessen wel en ga dan met een opgeheven hoofd weer verder

Heb je dan een keer een waas voor je ogen en laat je je wel door de anderen en de omstandigheden afleiden, sta dan vooral open voor de mensen om je heen zij kunnen met deze zelfde les op zak je weer terug brengen bij je eigen spel.

Ditta van Vark-Beun
De WaterSpiegel